Sámegiela oinnolašvuohta sámi skuvllas

Authors

DOI:

https://doi.org/10.7557/sda.8290

Čoavddasánit:

gielladuovdagat, giellaideologiija, giellapolitihkka, sámi skuvla

Čoahkkáigeasut

Artihkal gieđahallá sámegiela oinnolašvuođa ja sajádaga skuvllain. Teaksta vuođđuduvvá etnográfalaš skuvladutkamušaide Norggas. Dutkanbohtosiid vuođul sámegiela oinnolašvuođa galggašii doarjut. Sámegiela oinnolašvuođa hehtte dat, ahte sámegiela sajádat gielladuovdagiin ii leat čállon skuvlla plánaide. Skuvlenásahusaid dálá giellapolitihkka gáržžida gielalaš dásseárvvu ollašuvvama. Sámegiela oinnolašvuohta skuvlla gielladuovdagiin dorjjošii pluralisttalaš giellaideologiija ja vehádatgiela giellapolitihka ollašuvvama. Sámegiella sáhtášii atnit ávkin pluralisttalaš giellaideologiija ja -politihka mat nannejit unnitlogugiela.

Referánssat

Dutkanmateriála:

Bargijearahallamat joatkkaskuvllas, 11.11.2010 ja 13.3.2013.

Oahppijearahallamat joatkkaskuvllas, nr 1, 20.1.2011; nr 4, 4.5.2011; nr 5, 4.5.2011.

Jearahallan mánáidskuvllas, oahpaheaddji 3, čakča 2007.

Jearahallanskovit joatkkaskuvllas.

Dutkanbeaivegirji. Keskitalo, Pigga. Čakča 2001.

Dutkanbeaivegirji. Linkola, Inker-Anni. 20.4.2010.

Digitála govat sámi skuvlla gielladuovdagiin (N=201).

Videomateriála mánáidskuvllas, čakča 2001.

Videomateriála nuoraidskuvllas, čakča 2001.

Observašuvnnat joatkkaskuvllas jagiin 2009–2011.

Observašuvnnat sámi vuođđoskuvllain jagiin 2001 ja 2007.

Girjjálašvuohta:

Aikio-Puoskari, Ulla 2001: Saamen kielen ja saamenkielinen opetus Pohjoismaissa. Tutkimus saamelaisten kielellisistä ihmisoikeuksista Pohjoismaiden kouluissa. Juridica Lapponica 25. Rovaniemi: Lapin yliopisto.

Baker, Colin 2011 (1993): Foundations of bilingual education and bilingualism. Bilingual education & bilingualism 79. 5th edition. Clevedon: Multilingual Matters.

Ben-Rafael, Eliezer & Shohamy, Elana & Amara, Muhammad Hasan & Trumper-Hecht, Nira (2006): Linguistic landscape as symbolic construction of the public space: The case of Israel. - International Journal of Multilingualism 3(1): 7-30. https://doi.org/10.1080/14790710608668383

Berry, Susan & de Ramírex, Brill 2015: Women ethnographers and native women storytellers. Lanham: Lexington Books.

Brown, Kara D. 2012: The linguistic landscape of educational spaces: Language revitalization and schools in Southeastern Estonia. - Durk Gorter & Heiko F. Marten & Luk Van Mensel (doaimm.), Minority languages in the linguistic landscape. Palgrave Studies in Minority Languages and Communities. Hampshire: Palgrave Macmillan. 281-298. https://doi.org/10.1057/9780230360235_16

Brown, Leslie & Strega, Susan 2005: Introduction. - Leslie Brown & Susan Strega (doaimm.), Research as resistance. Toronto: Canadian Scholars Press. 1-17.

Bull, Tove 2002: Kunnskapspolitikk, forskningsetikk og det samiske samfunnet. - Den nasjonale forskningsetiske komité for samfunnsvitenskap og humaniora (NESH) (doaimm.), Samisk forskning og forskningsetikk. Publikasjon nr. 2. Oslo: De nasjonale forskningsetiske komiteer. 6-21.

Cantoni, Gina P. 1997: Keeping minority languages alive. The school's responsibility. - Jon Reyhner (doaimm.), Teaching indigenous languages. Northern Arizona University. 1-9. <http://jan.ucc.nau.edu/~jar/TIL_Contents.html> (30.11.2015).

Cenoz, Jasone & Gorter, Durk 2006: Linguistic landscape and minority languages. - International Journal of Multilingualism 3 (1): 67-80. https://doi.org/10.1080/14790710608668386

Cenoz, Jasone & Gorter, Durk 2008: The linguistic landscape as an additional source of input in second language acquisition. - International Review of Applied Linguistics in Language Teaching 46 (3): 267-287. https://doi.org/10.1515/IRAL.2008.012

Christie, Michael John 1985: Aboriginal perspectives on experience and learning: The role of language in Aboriginal education. Geelong: Deakin University Press.

Coelho, Elizabeth 2012: Language and learning in multilingual classrooms: A practical approach. Toronto: Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781847697219

Davies, Emyr 1996: Muhtun bealit giellaoahpaheamis. Go geahččá walesalaččaid bealis. - Jon Todal & Martin Pope (doaimm.), Duostta hupmat. Gulahallan vuohki sámegieloahpahusas. Guovdageaidnu: Sámi oahpahusráđđi - Samisk utdanningsråd. 11-47.

Denzin, Norman K. & Lincoln, Yvonna S. & Smith, Linda Tuhiwai (doaimm.) 2008: Handbook of Critical and Indigenous Methodologies. Thousand Oaks: Sage. https://doi.org/10.4135/9781483385686

Eira, Inger Marie Gaup 2004: Sámegiella Davviriikkain. Stáhtus- ja domenačielggadeapmi. Sami language in Nordic countries. Status and domain clarification. Samisk språk i Norden. Status- og domeneutredning. Dieđut 4/2004. Guovdageaidnu: Sámi Instituhtta.

Eskola, Jari & Saarela-Kinnunen, Maria 2007: Tapaus ja tutkimus = tapaustutkimus? - Juhani Aaltola & Raine Valli (doaimm.), Ikkunoita tutkimusmetodeihin I. Juva: WS Bookwell. 184-193.

García, Ofelia 2009: Bilingual education in 21st century: A global perspective. Oxford: Blackwell.

Gordon, Tuula & Lahelma, Elina 2004: Etnografinen katse koulutuspolitiikkaan. - Kasvatus 35 (1): 66-78.

Gorter, Durk 2006: Introduction: The study of linguistic landscape as a New approach to multilingualism. - Durk Gorter (doaimm.), Linguistic landscape: A new approach to multilingualism. Clevedon: Multilingual Matters. 1-6. https://doi.org/10.21832/9781853599170-001

Graetz, Ken A. 2006: The psychology of learning environments. - Diana G. Oblinger (doaimm.), Learning spaces. Boulde: Educause. 60-74. <https://net.educause.edu/ir/library/pdf/PUB7102.pdf> (30.11.2015).

Guttorm, Hanna Ellen & Keskitalo, Pigga & Bergier, Alexandra (boahtimin): Sharing reflections on the Sámi University College as a language (re)vitalization center. - Justyna Olko & Tomasz Wicherkiewicz (doaimm.), Integral strategies for language revitalization. Warsaw: University of Warsaw.

Helander, Kaisa Rautio 2011: The effect of official use of indigenous place names in strengthening literacy skills in indigenous languages. 3rd International Conference on Language, Education and Diversity (LED 2011), 22-25 November 2011. Auckland: The University of Auckland. 1-20.

Helander, Kaisa Rautio 2015: Sámi báikenamat ja nammahálddašeapmi giellapolitihka oassin. - Vuokko Hirvonen & Johanna Johansen Ijäs & Marjatta Jomppanen & Kaarina Vuolab-Lohi (doaimm.), Symposia ávvučála. Nostalgiija, naga ja eará gielalaš ja kultuvrralaš fenomenat. Dieđut 2/2015. Guovdageaidnu: Sámi allaskuvla. 44-72.

Helander, Nils Øivind 2012: Norgga beale oahppoplána doaibmi guovttegielatvuohta - mo dan meroštallat? - Sámi dieđalaš áigečála 2/2012: 57-83. <http://site.uit.no/aigecala/sda-2-2012-nils-oivind-helander/> (1.12.2015).

Herr, Judy & Larson, Yvonne Libby & Tennyson-Grimm, Dawn 2004: Teacher made materials that really teach! Clifton Park, NY: Thomson Delmar Learning.

Hirvonen, Vuokko 2003: Mo sámáidahttit skuvlla? Reforpma 97 evalueren. Kárášjohka: ČálliidLágádus.

Hobson, John 2004: Learning to speak again: Towards the provision of appropriate training for the revitalization of indigenous Australian languages in New South Wales. - Joan A. Argenter & Roberto McKenna Brown (doaimm.), Endangered languages and linguistic rights. On the margins of nations. Proceeding of the Eight FEL Conference, Barcelona, Spain, 1-3 October 2004. Bath:The Foundation for Endangered Languages. 53-57.

Hoëm, Anton 2007: Fra noaidiens verden til forskerens: Misjon, kunnskap og modernisering i Sameland 1715-2007. Oslo: Novus Forlag.

Hornberger, Nancy 2003: Afterword: Ecology and ideology in multilingual classrooms. - Angela Creese & Peter Martin (doaimm.), Multilingual Classroom Ecologies. Clevedon: Multilingual Matters. 136-142. https://doi.org/10.21832/9781853596964-010

Hubenthal, Michael & O'Brien, Thomas 2009: Revisiting your classroom's walls: The pedagogical power of posters. University of Binghamton. School of Education. IRIS Consortium, Education and Outreach Program. <https://www.iris.edu/hq/files/programs/education_and_outreach/poster_pilot/Poster_Guide_v2a.pdf> (30.11.2015).

Jaworski, Adam & Thurlow, Crispin 2010: Introducing semiotic landscape. - Adam Jaworski & Crispin Thurlow (doaimm.), Semiotic landscapes: Language, image, space. Advances in sociolinguistics. London & New York: Continuum International Publishing Company. 1-40.

Keskitalo, Pigga 2010: Saamelaiskoulun kulttuurisensitiivisyyttä etsimässä kasvatusantropologian keinoin. Dieđut 1/2010. Guovdageaidnu: Sámi allaskuvla.

Keskitalo, Pigga & Määttä, Kaarina & Uusiautti, Satu 2014: Saamen kielen opetuksen ja oppimisen haasteita ja ratkaisumalleja. - Pigga Keskitalo & Satu Uusiautti & Erika Sarivaara & Kaarina Määttä (doaimm.), Saamelaispedagogiikan ydinkysymysten äärellä. Rovaniemi: Lapland University Press. 157-172.

Landry, Rodrigue & Bourhis, Richard Y. 1997: Linguistic landscape and ethnolinguistic vitality: An empirical study. - Journal of Language and Social Psychology 16(1): 23-49. https://doi.org/10.1177/0261927X970161002

Linkola, Inker-Anni 2014a: Saamelaisen koulun kielimaisema: Etnografinen tutkimus saamen kielestä toisen asteen oppilaitoksessa. Dieđut 2/2014. Guovdageaidnu: Sámi allaskuvla.

Linkola, Inker-Anni 2014b: Monikielinen koulu saamen kielen mahdollisuutena. - Pigga Keskitalo & Satu Uusiautti & Erika Sarivaara & Kaarina Määttä (doaimm.), Saamelaispedagogiikan ydinkysymysten äärellä. Rovaniemi: Lapland University Press. 173-187.

Magga, Ole Henrik 2004: Leatgo Norgga giellalágat ja hálddahusvuogit duohta dorvun sámegillii? - Tuomas Magga & Veli-Pekka Lehtola (doaimm.), Sámiid rievttit gillii ja historjái. Saamelaisten oikeudet kieleen ja historiaan. Publications of the Giellagas Institute 3. Oulu: Oulun yliopisto. 28-37.

Manninen, Jyri & Burman, Anne & Koivunen, Annukka & Kuittinen, Esko & Luukannel, Saara & Passi, Sanna & Särkkä, Hanna 2007: Oppimista tukevat ympäristöt: Johdatus oppimisympäristöajatteluun. Helsinki: Opetushallitus.

McVay, Jennifer C. & Kane, Michael. J. & Kwapil, Thomas R. 2009: Tracking the train of thought from the laboratory into everyday life: An experiencesampling study of mind wandering in controlled and ecological contexts. - Psychonomic Bulletin & Review 16 (5): 857-863. https://doi.org/10.3758/PBR.16.5.857

Metsämuuronen, Jari 2008 (2001): Laadullisen tutkimuksen perusteet. 3. uudistettu painos. Helsinki: International Methelp.

Minde, Henry 2005: Assimilation of the Sami - implementation and consequences. - Gáldu Čála - Journal of Indigenous Peoples Rights 3/2005.

Opplæringslova 1998: LOV-1998-07-17-61: Lov om grunnskolen og den videregående opplæringa. Kunnskapsdepartementet. 17.7.1998 nr. 61. <https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1998-07-17-61> (3.12.2015).

Paksuniemi, Merja 2009: Tornion alakansakoulunopettajaseminaarin opettajakuva lukuvuosina 1921-1945 rajautuen oppilasvalintoihin, oppikirjoihin ja oheistoimintaan. Acta Universitatis Lapponiensis 161. Rovaniemi: Lapin yliopisto.

Rasmussen, Torkel 2013: «Go ealáska, de lea váttis dápmat»: Davvisámegiela etnolingvisttalaš ceavzinnávccaid guorahallan guovtti gránnjágielddas Deanus ja Ohcejogas 2000-logu álggus. Romsa: UiT Norgga árktalaš universitehta.

Rasmussen, Torkel 2015: The Finnish school system - a taboo issue in Sámi Language revitalization. - AGON 1-2. <http://agon.fi/article/the-finnish-schoolsystem-a-taboo-issue-in-sami-language-revitalization/> (17.4.2015).

Ravna, Ellen 2000: Iskkadeapmi sámegiela geavaheami birra. Deatnu: Sámi giellaráđđi.

Reh, Mechthild 2004: Multilingual writing: A reader-oriented typology - With examples from Lira Municipality (Uganda). - International Journal of the Sociology of Language 170: 1-41. https://doi.org/10.1515/ijsl.2004.2004.170.1

Ruggieri, Katherine 1998: How to organize your classroom. Torrance: Fearon Teacher Aids.

Ruiz, Richard 1984: Orientations in language planning. - Journal of the National Association for Bilingual Education 8 (2): 15-34.

Salo, Hanni 2012: Using linguistic landscape to examine the visibility of Sámi languages in the North Calotte. - Durk Gorter & Heiko F. Marten & Luk Van Mensel (doaimm.), Minority languages in the linguistic landscape. Palgrave Studies in Minority Languages and Communities. Hampshire: Palgrave Macmillam. 243-259. https://doi.org/10.1057/9780230360235_14

Salo, Ulla-Maija 1999: Ylös tiedon ja taidon ylämäkeä. Tutkielma koulun maailmoista ja järjestyksistä. Rovaniemi: Lapin yliopisto.

Seligman, Martin E. P. & Csikszentmihalyi, Mihaly 2000: Positive Psychology: An Introduction. - American Psychologist 55(1): 5-14. https://doi.org/10.1037//0003-066X.55.1.5

Shohamy, Elana 2006: Language policy: Hidden agendas and new approaches. London & New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203387962

Skeggs, Beverley 1997: Formations of class and gender. Becoming respectable. London: Sage.

Skutnabb-Kangas, Tove 2009: Multilingual education for global justice: Issues, approaches, opportunities. - Tove Skutnabb-Kangas & Robert Phillipson & Ajit K. Mohanty & Minati Panda (doaimm.), Social justice through multilingual education. Bristol: Multilingual Matters. 36-62. https://doi.org/10.2307/jj.30945682.7

Skutnabb-Kangas, Tove & Dunbar, Robert 2010: Indigenous children's education as linguistic genocide and a crime against humanity? A global view. - Gáldu Čála - Journal of Indigenous Peoples Rights 1/2010.

Solstad, Karl Jan (doaimm.) 2012: Sámi giellaiskkadeapmi. NF-rapport nr. 9. Bodø: Nordlands Forskning.

Spindler, George & Hammond, Lorie 2000: The use of anthropological Methods in education research: Two perspectives. - Harvard Education Review 70(1): 39-48.

Spolsky, Bernard & Cooper, Robert L. 1991: The languages of Jerusalem? Oxford: Clarendon Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198239086.001.0001

Stake, Robert E. 2005 (1994): Qualitative case studies. - Norman K. Denzin & Yvonna S. Lincoln (doaimm.), The Sage handbook of qualitative research. Third edition. Thousand Oaks: Sage Publications. 443-466.

Stone, Nancy J. & Anthony, J. 1998: Task type, posters and workspace color on mood, satisfaction and performance. - Journal of Environmental Psychology 18(2): 175-185. https://doi.org/10.1006/jevp.1998.0084

Strong, Pauline Turner 2005: Recent ethnographic research on North American Indigenous Peoples. - Annual Review of Anthropology 34: 253-268. https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.34.081804.120446

Toulouse, Pamela Rose 2013: Beyond shadows: First Nations, Métis and Inuit Student Success. Ottawa: Canadian Teachers' Federation.

UNESCO 2002: Unescodoc. Activity 5: Integrating Indigenous Knowledge into the Curriculum. Teaching and learning for a sustainable future: Indigenous knowledge and sustainability. Paris: UNESCO. <http://www.unesco.org/education/tlsf/mods/theme_c/mod11.html> (23.3.2015).

UNESCO 2003: Unescodoc. Language vitality and endangerment. Paris: UNESCO. <http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00120-EN.pdf> (23.3.2015).

Wei, Li & García, Ofelia 2013: Translanguaging: Language, bilingualism and education. Basingstoke: Palgrave Pilot. https://doi.org/10.1057/9781137385765_4

Wulf, Christoph & Zirfas, Jörg 2013: Handbuch Pädagogische Anthropologie. Verlag: Vs Verlag für Sozialwissen-schaften. https://doi.org/10.1007/978-3-531-18970-3

Yin, Robert K. 1983: Case research. Design and methods. Applied Social Research Methods series 5. London: Sage.

Yosso, Tara J. 2005: Whose culture has capital? A critical race theory discussion of community cultural wealth. - Race, Ethnicity and Education 8(1): 69-91. https://doi.org/10.1080/1361332052000341006

Øzerk, Kamil & Juuso, Randi 1999: Pedagogalaš jurddagirji guovttegielalaš mánáidgárddiide. Guovdageaidnu: Sámi oahpahusráđđi.

Downloads

Almmuhuvvon

2025-09-22

Almmuhus

Juogus

Artihkkalat

How to Cite

Linkola, I.-A., & Keskitalo, P. (2025). Sámegiela oinnolašvuohta sámi skuvllas. Sámi dieđalaš áigečála, (1), 7–28. https://doi.org/10.7557/sda.8290